De olie is afkomstig van de Indische patchoeli, botanisch Pogostemon cablin, een meerjarige kruidachtige plant of halfheester uit de lipbloemenfamilie. De soort wordt gekenmerkt door aromatische plantendelen en rechtopstaande, behaarde stengels; volgens de botanische beschrijving wordt de plant 30 tot 100 centimeter hoog. De donkergroene bladeren staan tegenover elkaar en zijn aan beide kanten viltig behaard. Het natuurlijke verspreidingsgebied omvat onder meer India, Sri Lanka, Taiwan, de Filipijnen, Indonesië, Zuid-China en Maleisië. De plant komt ook voor in andere delen van Zuidoost-Azië.
Voor de grondstof worden de aromatische bladeren geoogst en met stoom gedestilleerd om de etherische olie te winnen. Een andere methode beschrijft de destillatie van gedroogde bladeren en takken; daarbij kan het plantmateriaal vooraf worden gestoomd, licht gefermenteerd of gedroogd. De olie wordt gewonnen als grondstof voor de parfumindustrie en wordt ook gebruikt in geparfumeerde lichaamsverzorgingsproducten. De plant wordt daarvoor niet alleen in het wild verzameld, maar ook doelgericht geteeld in tropische gebieden. De gewonnen olie is dus een plantaardig geurproduct en geen afzonderlijke, geïsoleerde geurstof.
De eerste botanische beschrijving verscheen in 1837 onder de naam Mentha cablin; in 1848 werd de soort opnieuw ingedeeld als Pogostemon cablin. Deze taxonomische namen verwijzen naar de plant waaruit de olie wordt gewonnen. De Engelse benaming patchouli wordt in verband gebracht met Tamil-woorden voor „groen” en „blad”. De geurstof is al lange tijd bekend in de parfumerie en wordt daar gebruikt om zijn houtachtige, aardse en kruidige geur. Naast de parfumerie wordt patchoeliolie ook beschreven als bestanddeel van wierook.