Vanillin

Bij vanillin in een cosmetisch product kun je vooral een bijdrage aan de geur verwachten: de stof wordt gebruikt als parfumstof om de productgeur te verbeteren of de huid te parfumeren. De kenmerkende vanillegeur is ook de reden waarom vanillin voorkomt in parfums, geparfumeerd water, aftershaves en andere geparfumeerde cosmetica. Vanillin kan ook in lipproducten, huidverzorging, haarverzorging en badproducten zitten. De specifieke geur hangt af van het totale product en de combinatie met andere geurstoffen, want natuurlijk vanille-extract bevat tal van andere verbindingen.

Vanillin is als ingrediënt vooral relevant voor mensen die rekening willen houden met de geur van een verzorgings- of geurproduct. De INCI-vermelding geeft de naam van het ingrediënt, maar vermeldt niet of het afkomstig is van vanilleplanten, via synthese is verkregen of door fermentatie is geproduceerd. De hier vermelde functie houdt geen cosmetisch verzorgend effect in, zoals extra hydratatie of een verandering van de huidtextuur. Beweringen over een antioxidante of huidverzachtende werking mogen daarom niet worden afgeleid uit de enkele aanwezigheid van vanillin op de ingrediëntenlijst.

Bij je keuze is het ook van belang of je geurstoffen in producten doorgaans goed verdraagt. De EU-regelgeving schrijft voor bepaalde geurstofallergenen een afzonderlijke vermelding voor, zodat mensen die hiervoor gevoelig zijn de betreffende ingrediënten op het etiket kunnen herkennen. Zo'n etiketteringsregel betekent niet dat alle gebruikers een reactie krijgen; mogelijke overgevoeligheid verschilt per persoon. Als je weet dat vanillin bij jou een geurstofallergie veroorzaakt, houd dan bij het kiezen van producten rekening met de ingrediëntenlijst.

Vanillin past qua functie bij producten waarbij een zoet-aromatische geur onderdeel is van de productervaring, niet bij producten die gericht zijn op een specifiek verzorgend effect. Je herkent het op de INCI-lijst als Vanillin; het kan ook onderdeel zijn van een geurstoffenmengsel. Natuurlijk vanille-extract is een complex mengsel, terwijl vanillin wordt beschreven als één afzonderlijke chemische verbinding. Het etiket kan je dus helpen het vermelde geurcomponent te herkennen, maar geeft niet automatisch informatie over de plantaardige of synthetische herkomst.

In cosmetica wordt vanillin gebruikt voor parfumering. Het komt onder andere voor in parfums, geparfumeerd water, aftershaves en andere geparfumeerde producten. Ook lipproducten, huid- en haarverzorging en badproducten worden als toepassingsgebieden genoemd. Op de ingrediëntenlijst kun je de stof herkennen aan de naam Vanillin.

De opgegeven percentages geurstoffen hebben betrekking op geurstoffen in de betreffende productcategorie, niet alleen op vanillin. Gemiddeld wordt 15 tot 30 procent genoemd voor parfum, 10 tot 14 procent voor eau de parfum, 6 tot 9 procent voor eau de toilette en 3 tot 5 procent voor eau de cologne. Voor huidcrèmes, shampoos, haar- en deodorantsprays wordt ongeveer 0,2 tot 1 procent aan geurstoffen vermeld en voor deodorantsticks ongeveer 1 tot 3 procent.

Bij het formuleren kan rekening worden gehouden met de opgegeven lage oplosbaarheid in water; vanillin wordt beschreven als oplosbaar in olie en alcohol. Natuurlijk vanille-extract voegt naast vanillin ook andere verbindingen toe aan een geurcompositie. Een afzonderlijk gebruik van vanillin als huidverzorgingsproduct wordt niet beschreven op basis van de vermelde parfumeringsfunctie.

Vanillin staat in bijlage III van Verordening (EG) 1223/2009 vermeld als geurstof waarvoor etikettering verplicht is. Een afzonderlijke vermelding op het etiket is vereist wanneer de toepasselijke concentratiedrempel wordt overschreden. Voor producten die worden afgespoeld, bedraagt de drempel 0,01 procent; voor producten die op de huid blijven, is deze 0,001 procent. Deze waarden hebben betrekking op de etikettering en vormen geen algemene gebruikslimiet voor vanillin.

Geurstoffen kunnen bij bepaalde mensen allergische reacties veroorzaken, terwijl anderen ze goed verdragen. De afzonderlijke vermelding helpt mensen die een bepaalde geurstof moeten vermijden om het ingrediënt op het etiket te herkennen. Een etiketteringsplicht betekent niet dat alle gebruikers op vanillin reageren. Bij een bekende allergie voor vanillin is de ingrediëntenlijst van belang bij de keuze van producten.

De cosmetische functie van vanillin is parfumering of verbetering van de productgeur. Percentages van geurstoffenmengsels in parfums of verzorgingsproducten geven niet het aandeel van vanillin als afzonderlijke stof aan. Voor de beoordeling van een product zijn de geldende etiketteringsregels en de ingrediëntenlijst bepalend.

Vanillin komt als aromastof voor in de peulvruchten van de specerij vanille, met name Vanilla planifolia, en vormt een belangrijk bestanddeel van natuurlijk vanille-extract. Het extract bevat daarnaast honderden andere verbindingen en is daarom niet hetzelfde als zuiver vanillin. In vers geoogste groene vanillevruchten komt vanillin aanvankelijk hoofdzakelijk voor als het β-D-glucoside vanilloside. Tijdens de verwerking met warmte, fermentatie en droging wordt vanilloside omgezet in vanillin en glucose.

Nicolas-Théodore Gobley verkreeg vanillin in 1858 voor het eerst in relatief zuivere vorm uit vanille-extract door het extract in te dampen en de stof uit heet water te herkristalliseren. In 1874 maakten Wilhelm Haarmann en Ferdinand Tiemann vanillin uit coniferine, een stof uit het boomsap van naaldbomen. Karl Reimer synthetiseerde vanillin in 1876 uit guajacol; de bijbehorende reactie kreeg later de naam Reimer-Tiemann-reactie. De naam vanillin is afgeleid van vanille.

Bij vroege commerciële productiemethoden werd eugenol uit kruidnagelolie als grondstof gebruikt. Tegenwoordig kan vanillin worden verkregen door chemische synthese uit guajacol of door verwerking van lignine. Lignine is een bestanddeel van hout en komt ook vrij als bijproduct bij de productie van pulp. Bij biotechnologische methoden worden onder andere ferulinezuur of glucose als grondstoffen gebruikt. Cosmetische grondstoffen van vanillin kunnen van plantaardige of synthetische oorsprong zijn; de INCI-benaming geeft de productiemethode niet aan.

Vanillin is een organische verbinding met de brutoformule C8H8O3 en een molecuulmassa van 152,15. Chemisch behoort het tot de fenolische aldehyden en is het een benzaldehydederivaat met een hydroxy- en een methoxygroep. De opgegeven oplosbaarheid in water is laag, terwijl vanillin oplosbaar is in oliën en alcohol; daarmee wordt het omschreven als matig lipofiel. Aan de buitenkant van vanillevruchten kan relatief zuiver vanillin voorkomen als een witachtige aanslag of stof. De vermelde functie in cosmetica is parfumering, niet het instellen van de pH-waarde of technische stabilisatie van de formule.

• Stofklasse: organisch, fenolisch aldehyde en benzaldehydederivaat.
• Brutoformule: C8H8O3.
• Molecuulmassa: 152,15.
• Oplosbaarheid: slecht oplosbaar in water, oplosbaar in olie en alcohol.
• Herkomst: plantaardige winning, synthese of biotechnologische productie zijn mogelijk.
• Cosmetische functie: geurverbetering of parfumering.

Vanillin behoort tot de aromatische verbindingen en is een belangrijke aromastof van de specerij vanille. De vermelde functie in cosmetische producten is parfumering. Deze functie beschrijft de bijdrage aan het geurprofiel, niet een effect op de huid of het haar.

Natuurlijk vanille-extract bevat naast vanillin tal van andere verbindingen en verschilt daardoor van de afzonderlijke stof. Voor de beoordeling van een cosmetische formule is daarom de specifieke INCI-vermelding bepalend, niet alleen de associatie met vanille-extract.

De vermelde parfumeringsfunctie onderbouwt geen aanvullende cosmetische effecten, zoals een verandering van de huidtextuur. Beweringen over antioxidante of huidverzorgende eigenschappen kunnen niet uit deze functie worden afgeleid.