Terpinolene

In een cosmeticaproduct heeft Terpinolene een functie voor de geur: het kan bijdragen aan een geurcompositie of de eigen geur van een formule beïnvloeden. Uit deze functie kan geen verzorgende werking op de huid of het haar worden afgeleid. De stof is een geurstof en wordt niet vermeld als vochtinbrenger of huidverzorgend ingrediënt. De beoordeling van de verdraagbaarheid op de website classificeert Terpinolene met score 2 als een laag risico (geel).

Je kunt het ingrediënt tegenkomen in geparfumeerde verzorgingsproducten, haarproducten en deodorants, maar ook in parfum en eau de toilette. De geur van een eindproduct ontstaat echter door de volledige geurcompositie en de rest van de formule, niet door de vermelding van slechts één ingrediënt. Een product met Terpinolene kan daarom niet alleen op basis van de INCI-naam worden gekoppeld aan een bepaalde geurnoot of geurintensiteit. De vermelding laat vooral zien dat de stof als afzonderlijke geurstof in de formule moet worden opgenomen.

Voor mensen die weten dat ze reageren op Terpinolene of bepaalde geurstoffen, is de ingrediëntenlijst extra relevant. Zij kunnen gericht zoeken naar de naam Terpinolene en een product met deze vermelding vermijden. Een geurstoffenallergie geldt niet automatisch voor iedereen die de stof op de verpakking van een product aantreft. Bij een gevoelige huid of een huid die snel reageert, kan de persoonlijke verdraagbaarheid van een geurproduct daarom zwaarder wegen dan de algemene productcategorie.

De verwachtingen van consumenten kennen duidelijke grenzen: Terpinolene wordt beschreven als een geurstof en niet als ingrediënt voor een gerichte verandering van het huidbeeld of de haarstructuur. Wie een geurvrij product zoekt, kan het beste niet alleen op deze afzonderlijke naam letten, maar ook de volledige ingrediëntenlijst en de vermelding van de geurcompositie bekijken. De aanduiding PARFUM kan een mengsel vermelden, terwijl afzonderlijke geurstoffen die verplicht moeten worden vermeld ook met hun naam op de verpakking kunnen staan. Of een product met deze stof bij je past, hangt daarom vooral af van je geurvoorkeur en je persoonlijke verdraagbaarheid van geurstoffen.

Terpinolene wordt in cosmetica gebruikt om de geur van een product te verbeteren of de huid te parfumeren. Het kan voorkomen in parfum, eau de parfum, eau de toilette en eau de cologne, maar ook in huidcrèmes, shampoos, haar- en deodorantsprays. De vermelde gemiddelde geurstofpercentages zijn 15 tot 30 procent voor parfum, 10 tot 14 procent voor eau de parfum, 6 tot 9 procent voor eau de toilette en 3 tot 5 procent voor eau de cologne.

Voor huidcrèmes, shampoos en haar- en deodorantsprays wordt gemiddeld ongeveer 0,2 tot 1 procent geurstoffen vermeld; voor deodorantsticks is dat ongeveer 1 tot 3 procent. Deze gegevens hebben betrekking op geurstoffen in de betreffende productsoort, niet op het aandeel Terpinolene. De stof kan deel uitmaken van een geurcompositie waarvan de bestanddelen afkomstig kunnen zijn uit natuurlijke grondstoffen, geïsoleerd kunnen zijn uit natuurlijke producten of halfsynthetisch dan wel synthetisch kunnen zijn geproduceerd.

Gebruik het cosmeticaproduct volgens de aanwijzingen op de verpakking. Geurstoffen geven een formule een geur of beïnvloeden de eigen geur ervan. Terpinolene wordt vermeld vanwege deze geurfuctie, niet als zelfstandig huid- of haarverzorgend ingrediënt. Wie geurstoffen wil vermijden, kan het beste de volledige ingrediëntenlijst controleren en zich niet alleen richten op één afzonderlijke benaming.

Terpinolene is geregeld in bijlage III van de EU-cosmeticaverordening (EG) nr. 1223/2009, onder vermelding 133. Deze vermelding betreft de etikettering als geurstoffenallergeen en stelt voorwaarden aan het gebruik. Terpinolene moet afzonderlijk op de ingrediëntenlijst worden vermeld als het gehalte hoger is dan 0,001 procent in producten die op de huid blijven, of 0,01 procent in producten die worden afgespoeld. Dit zijn drempelwaarden voor etikettering en geen aanbevelingen voor de formule.

De vermelding bevat daarnaast een grenswaarde voor het peroxidegehalte van minder dan 10 mmol/L. Deze grenswaarde geldt voor Terpinolene als ingrediënt, niet voor het cosmeticaproduct dat ermee is gemaakt. Mensen met een bekende geurstoffenallergie kunnen de naam op de verpakking controleren en producten met deze stof vermijden. Dat sommige mensen mogelijk reageren, betekent niet dat alle gebruikers er last van hebben.

De uitgebreide EU-etiketteringsregel omvat 81 geurstoffenallergenen en geldt voor producten die vanaf 31 juli 2026 nieuw op de markt worden gebracht. Producten die al worden aangeboden en waarvan de etiketten nog niet aan de nieuwe voorschriften voldoen, mogen tot en met 31 juli 2028 worden verkocht. Op de ingrediëntenlijst herken je de stof aan de INCI-schrijfwijze Terpinolene.

Terpinolene behoort tot de menthadienen, een groep terpenen met een p-menthaanstructuur en twee dubbele bindingen. De benaming α-terpinoleen wordt niet consequent gebruikt en kan ook als δ-terpineen voorkomen. In de indeling van de terpinene wordt Terpinolene ook als δ-terpineen vermeld, waarbij het gaat om een isomere verbinding binnen deze stofgroep. De terpinene hebben een gemeenschappelijke koolstofstructuur en molecuulformule, maar verschillen in de positie van hun dubbele bindingen.

Natuurlijk Terpinolene is aangetroffen in etherische oliën van verschillende planten. Planten die in verband worden gebracht met de stof zijn onder meer de wijnstok, grove den, jeneverbes, theeboom, selderij, marjolein, valeriaan, koriander, peterselie en rozemarijn. Ook nootmuskaat, polei en verschillende eucalyptussoorten worden als bronnen vermeld. Pastinaakolie wordt beschreven als bijzonder rijk aan Terpinolene; de stof maakt daarin 40 tot 70 procent uit.

In planten kan Terpinolene worden gevormd door een terpeensynthase dat (−)-α-terpineol-synthase wordt genoemd. Deze vorming maakt deel uit van het natuurlijke voorkomen in etherische oliën en verklaart waarom de stof in verschillende botanische grondstoffen kan voorkomen. Terpinolene wordt ook beschreven als alarmferomoon van termieten. Een specifieke historische ontdekking of een zekere herkomst van de naam wordt niet vermeld in de hier aangehaalde gegevens en wordt daarom niet verder toegelicht.

Terpinolene is een monoterpeenkoolwaterstof en wordt gerekend tot de menthadienen en de isomere terpinene. De chemische benaming p-Mentha-1,4(8)-dieen verwijst naar de posities van de dubbele bindingen in het molecuul. De stof is een kleurloze vloeistof met een terpentijnachtige geur. De vermelde functie in cosmetische formules is parfumeren: de geur van het product verbeteren of de huid parfumeren.

• Stofgroep: menthadieen en monoterpeenkoolwaterstof.
• INCI-benaming: Terpinolene.
• Andere chemische benaming: p-Mentha-1,4(8)-dieen.
• Aggregatietoestand en kleur: kleurloze vloeistof.
• Geur: terpentijnachtig.
• Stabiliteit: gevoelig voor licht, lucht en warmte.

Chemisch behoort Terpinolene tot de monoterpeenkoolwaterstoffen en wordt het ingedeeld als menthadieen met een p-menthaanstructuur en twee dubbele bindingen. Binnen de verwante terpinene onderscheidt het zich van de isomeren door de positie van de koolstof-koolstofdubbelbindingen. De naam δ-terpineen wordt ook voor Terpinolene gebruikt, terwijl de benaming α-terpinoleen niet consequent wordt gehanteerd. Deze indeling beschrijft de verwantschap tussen moleculen, niet een cosmetische werking op de huid.

De natuurlijke vorming in planten wordt toegeschreven aan de activiteit van een terpeensynthase, de (−)-α-terpineol-synthase. In plantaardige oliën komt de stof samen met andere vluchtige bestanddelen voor. Ook de rol als alarmferomoon bij termieten is voor Terpinolene beschreven. Deze biologische gegevens hebben betrekking op het voorkomen en de functie buiten cosmetische huidverzorging.

De onderbouwde functie in cosmetische formules is parfumeren: Terpinolene draagt bij aan de geur van een product of parfumeert de huid. Het vermelde werkingsmechanisme heeft in deze context dus een olfactorische functie in de formule, geen bewezen mechanisme voor het veranderen van fysiologische huidprocessen. Een werking als vochtinbrenger, exfoliant of ingrediënt dat de haarstructuur verandert, wordt niet vermeld als cosmetische functie. De geurfuctie moet worden onderscheiden van uitspraken over de werking van een eindproduct, waarvan de geur wordt bepaald door de volledige compositie.

Er zijn hier geen PubMed-abstracts beschikbaar als basis voor een klinisch of experimenteel onderzoek naar cosmetische voordelen. Daarom worden geen onderbouwde studies naar cosmetische voordelen geclaimd. De beschikbare gegevens maken een chemische indeling mogelijk en beschrijven de geurfuctie, maar leveren geen bewijs voor een gerichte verzorgende werking. Uit het natuurlijke voorkomen of het gebruik als geurstof volgt geen zelfstandige cosmetische claim over de werking.