Santalol

Santalol is een geurstof die de geur van cosmetische producten bepaalt. Op de ingrediëntenlijst kan de stof afzonderlijk worden vermeld onder de INCI-naam Santalol; geurstofmengsels worden daarnaast aangeduid als PARFUM.

De beoordeling van de verdraagzaamheid op de website deelt Santalol met score 2 in als laag risico en geel. De stof is vooral relevant voor mensen met een bekende geurstoffenallergie, omdat geurstoffen bij sommige mensen allergische reacties kunnen veroorzaken. Zo'n reactie treedt niet automatisch bij iedereen op.

De geur van een eindproduct ontstaat door de volledige geurcompositie en kan niet alleen aan Santalol worden toegeschreven. De parfumerende functie beschrijft de geur van het product, niet een verandering van de huid.

In cosmetica wordt Santalol gebruikt als geurstof om de geur van een product te veranderen of de huid te parfumeren. Het kan voorkomen in parfumwaters en in geparfumeerde huid- en haarverzorgingsproducten. De genoemde productgroepen hebben betrekking op geurstoffen en geurstofmengsels in het algemeen, niet op een vastgelegde concentratie Santalol.

Voor het aandeel geurstoffen in verschillende productsoorten worden uiteenlopende gemiddelde waarden vermeld: bij geconcentreerde parfums is dat 15 tot 30 procent, bij minder geconcentreerde parfumwaters 10 tot 14 procent, 6 tot 9 procent of 3 tot 5 procent. Voor crèmes, shampoos en haar- en deodorantsprays wordt ongeveer 0,2 tot 1 procent vermeld, en voor deodorantsticks 1 tot 3 procent. Deze waarden beschrijven het totale aandeel geurstoffen, niet het aandeel Santalol.

Bij de keuze van een product zijn het beoogde gebruik en de ingrediëntenlijst bepalend. Percentages voor geurstofmengsels moeten niet worden beschouwd als een dosering voor een eigen formule met Santalol.

Santalol staat als geurstof vermeld in bijlage III van de EG-cosmeticaverordening. Een afzonderlijke vermelding op het etiket is verplicht wanneer de stof de geldende concentratiedrempels overschrijdt. Voor producten die op de huid of in het haar blijven, is de drempelwaarde 0,001 procent; voor producten die worden afgespoeld is dat 0,01 procent.

Deze waarden regelen de etikettering en zijn geen maximumconcentraties voor de formule. De afzonderlijke vermelding moet mensen met een bekende geurstoffenallergie helpen relevante bestanddelen op het etiket te herkennen.

De EU-regelgeving is aangevuld met aanvullende geurstofallergenen; de nieuwe voorschriften gelden vanaf 31 juli 2026 voor producten die vanaf die datum nieuw op de markt worden gebracht. Producten die nog niet aan de nieuwe etiketteringsvoorschriften voldoen, mogen tot 31 juli 2028 worden uitverkocht.

Santalol is de verzamelnaam voor primaire, onverzadigde sesquiterpeenalcoholen met de brutoformule C15H24O. Hieronder vallen de twee isomere vormen alpha-Santalol en beta-Santalol, die verschillen in hun molecuulstructuur. Als natuurlijke stoffen komen santalolen voor in Oost-Indische sandelhoutolie van Santalum album, waarin ze tot de belangrijkste bestanddelen behoren. Daarnaast wordt alpha-Santalol beschreven in selderij en beta-Santalol in gember.

Sandelhoutolie dient als uitgangsmateriaal voor de winning van de natuurlijke geurstof; de olie wordt gewonnen uit sandelhout. Commercieel ruw santalol wordt omschreven als een olieachtige, stroperige en meestal heldere vloeistof. De samenstelling van sandelhoutolie kan variëren afhankelijk van de soort sandelhout, en de twee Santalol-isomeren komen erin in verschillende verhoudingen voor. Een productiemethode voor beta-Santalol gaat uit van camfeensulton.

De geschiedenis van de stof houdt volgens de beschikbare gegevens vooral verband met het gebruik als geurstof. Sandelhoutolie werd door stoomdestillatie van het kernhout van Santalum album gewonnen en gebruikt in de parfumerie. Vanwege zorgen over de duurzaamheid van de sandelhoutteelt zijn ook fermentatiemethoden ontwikkeld voor de productie van alpha- en beta-Santalol, onder andere met Rhodobacter sphaeroides. De naam Santalol omvat dus zowel van nature voorkomende isomeren als stoffen die via verschillende winnings- of productiemethoden kunnen worden verkregen.

Santalol is de verzamelnaam voor primaire, onverzadigde sesquiterpeenalcoholen met de brutoformule C15H24O. De isomeren alpha-Santalol en beta-Santalol vallen onder deze naam. De structuur kan worden omschreven als een alcohol met een onverzadigde zijketen en een tricyclisch koolstofskelet.

Het commerciële ruwe product is meestal een heldere, olieachtige en stroperige vloeistof met een lichte sandelhoutgeur. Santalolen zijn belangrijke bestanddelen van Oost-Indische sandelhoutolie van Santalum album.

Santalol behoort tot de sesquiterpeenalcoholen en komt voor in de isomeren alpha-Santalol en beta-Santalol. De vermelde brutoformule C15H24O beschrijft de elementaire samenstelling; de chemische beschrijving vermeldt een hydroxylhoudende, onverzadigde verbinding met een tricyclisch koolstofskelet. De stofgegevens vermelden een molecuulgewicht van 220,35 en een lipofiel, vetoplosbaar karakter. Deze structuur- en stofgegevens kenmerken het molecuul, maar bewijzen op zichzelf geen cosmetische werking op de huid.

De onderbouwde functie in cosmetische producten is het parfumeren. De geur van de grondstof wordt omschreven als licht sandelhoutachtig, houtachtig en zoet. Ook worden voor Santalol het gebruik in de parfumerie als geurstof en een fixerende functie beschreven. Deze geureigenschappen verklaren het gebruik in geurcomposities, maar staan niet gelijk aan een huidverzorgings- of haarverzorgingsmechanisme.

De twee PubMed-abstracts uit 2008 beschrijven elk een toxicologisch en dermatologisch overzichtsartikel over Santalol respectievelijk alpha-Santalol als bestanddeel van geurstoffen. De abstracts beschrijven het onderwerp van de reviews, maar bevatten in de beschikbare samenvattingen geen afzonderlijke onderzoeksresultaten, meetwaarden of concrete conclusies over cosmetische werkzaamheid. Hieruit kan geen bewijs worden afgeleid voor een hydraterende, gladmakende, kalmerende of andere huidverzorgende werking.

Het beschikbare bewijs is in deze context dan ook vooral beperkt tot de stofidentiteit, de geurfunctie en het bestaan van toxicologische en dermatologische overzichtsartikelen. De abstracts vermelden geen specifieke klinische of instrumentele resultaten voor cosmetische eindpunten. Ook bieden de stofgegevens geen basis om op grond van de vetoplosbaarheid of de moleculaire structuur een werking in het eindproduct af te leiden. Bij de cosmetische beoordeling moet de gedocumenteerde functie als geurstof daarom worden onderscheiden van verdergaande claims over de werking.