De chemische basis van Hydroxypropyl Guar is een plantaardig galactomannaan uit guarpitmeel. Galactomannanen bestaan uit een mannoseketen met zijtakken van galactose; deze suikerbouwstenen vormen het raamwerk van het oorspronkelijke polymeer. Bij hydroxypropylering worden extra hydroxypropylgroepen aan het polymeer gebonden. De korte omschrijving „gedeploymeriseerd” verwijst bovendien naar een verkorte polymeerstructuur.
Voor de cosmetische formule zijn de fysische functies van het polymeer van belang. Hydroxypropyl Guar wordt gebruikt als viscositeitsregelaar, bindmiddel, emulsie-stabilisator en filmvormer. De stof kan daarnaast antistatisch werken en staat vermeld als reinigende tenside. Deze functiebeschrijvingen geven aan welke bijdrage een grondstof in een formule kan leveren, maar bewijzen niet dat een afgewerkt cosmeticaproduct een bepaalde werking heeft.
De eigenschappen van guar hangen onder meer samen met het gedrag in water: het oorspronkelijke polymeer zwelt in waterige systemen en kan de viscositeit ervan verhogen. Bij guarpitmeel hangen de verkregen dikte en de ontwikkeling daarvan af van factoren zoals tijd, temperatuur, concentratie, pH-waarde, beweging en deeltjesgrootte. Deze gegevens hebben betrekking op de oorspronkelijke guargrondstof en zijn niet zonder meer te beschouwen als meetwaarden voor elke Hydroxypropyl Guar-formule. In cosmetische producten wordt het materiaal daarom toegepast in samenhang met de specifieke totale formule.
Om de rol ervan te beoordelen, moeten de beschreven polymeer- en formulefuncties worden onderscheiden van concrete effecten op huid of haar. De beschikbare functiegegevens verklaren waarom fabrikanten het kunnen gebruiken om de textuur, stabiliteit of het gevoel op het oppervlak aan te passen. Op zichzelf bewijzen ze geen medische werking of een bepaald effect bij iedereen.