Sodium Lauroyl Sarcosinate

In een reinigingsproduct helpt Sodium Lauroyl Sarcosinate vuil en olieachtige resten los te maken, zodat ze vervolgens met water kunnen worden afgespoeld. Je vindt het bijvoorbeeld in shampoos, gezichtsreinigers, doucheproducten, scheerschuim en tandpasta. In schuimende formules draagt het eraan bij dat er tijdens het wassen schuim ontstaat. Schuim is een eigenschap van de formulering en zegt op zichzelf niets over hoe grondig of mild voor de huid een eindproduct reinigt. De totale samenstelling, en niet alleen dit afzonderlijke INCI-bestanddeel, bepaalt daarom hoe het product in gebruik aanvoelt.

In haarproducten kan het ingrediënt daarnaast een verzorgende functie hebben. De toegeschreven haarverzorgende functie omvat betere doorkambaarheid en een soepel haargevoel. Of je dit effect merkt, hangt af van de manier waarop de stof in de betreffende formule wordt gebruikt en welke andere bestanddelen erin zitten. De functie ‘antistatisch’ verwijst naar het verminderen van elektrostatische lading, bijvoorbeeld in het haar. Daaruit kan geen uitspraak worden afgeleid over een specifiek effect op haarbreuk, haargroei of hoofdhuidklachten.

Ook in huidreinigers is Sodium Lauroyl Sarcosinate een bestanddeel van de wasbasis en kan het reiniging combineren met schuimvorming. De cosmetische functie ‘huidverzorgend’ betekent dat de huid in goede conditie wordt gehouden. Het betekent niet dat de stof op zichzelf als vochtinbrengend ingrediënt of als behandeling voor huidproblemen moet worden beschouwd. Voor de gevoelige huid kan op basis van de veiligheidsbeoordeling een beperkte uitspraak worden gedaan: de onderzochte sarcosinaten werden bij de geteste toepassingen beschreven als niet-irriterend en niet-sensibiliserend. De beoordeling vervangt echter geen individuele inschatting van de verdraagbaarheid van een eindproduct.

Als je reageert op een product met dit ingrediënt, kunnen ook andere bestanddelen van de formule een rol spelen. Oppervlakteactieve stoffen worden in formules vaak met elkaar gecombineerd om reiniging, schuimvorming en huidverdraagbaarheid op elkaar af te stemmen. Dat verklaart waarom twee producten met dezelfde oppervlakteactieve stof in de praktijk anders kunnen aanvoelen. Als consument kun je daarom vooral letten op het concrete producttype, de aanwijzingen op de verpakking en je eigen verdraagbaarheid. Voor een gericht huidverzorgingsresultaat beoordeel je de functie van het volledige product en schrijf je de afzonderlijke oppervlakteactieve stof geen eigenschappen toe die verder gaan dan de onderbouwde reinigende en verzorgende functies.

Sodium Lauroyl Sarcosinate wordt gebruikt in shampoos, douchegels, badschuim, gezichtsreinigers, tandpasta en scheerschuim. In zulke producten dient het vooral als reinigende en schuimende oppervlakteactieve stof; in sommige formules kan het ook als emulgator werken. Voor haarproducten wordt daarnaast een conditionerende functie beschreven, terwijl de stof in mondverzorgingsproducten kan bijdragen aan de verspreiding en reiniging. Welke rol het in een specifiek product vervult, hangt af van de samenstelling van de volledige formule. Producten die op de huid blijven, moeten wat betreft de onderzochte gebruiksomstandigheden worden onderscheiden van reinigingsproducten die worden afgespoeld.

Volg voor praktisch gebruik de gebruiksaanwijzing en de beoogde productcategorie van het eindproduct. Voor zelfgemaakte formules vermeldt een grondstoffenwebsite verschillende gebruikspercentages voor shampoo, douchegel, badschuim en tandpasta. Deze aanbevelingen van de leverancier zijn niet overdraagbaar op elk commercieel product en vervangen geen veiligheidsbeoordeling van de uiteindelijke formule. In de veiligheidsbeoordeling van het ingrediënt wordt onderscheid gemaakt tussen producten die worden afgespoeld en producten die op de huid blijven; voor leave-onproducten wordt een geteste maximumwaarde van 5 procent genoemd. Voor aerosolen waarbij inademing mogelijk is, werden de veiligheidsgegevens als ontoereikend beoordeeld.

In een formule kan Sodium Lauroyl Sarcosinate met andere oppervlakteactieve stoffen worden gecombineerd, omdat mengsels van oppervlakteactieve stoffen worden gebruikt om reiniging, schuimvorming en huidverdraagbaarheid op elkaar af te stemmen. De keuze en dosering van zulke combinaties maken deel uit van het formuleren en mogen niet alleen worden bepaald aan de hand van de hoeveelheid schuim of de aanbeveling voor de grondstof. Voor thuisgebruik is een kant-en-klaar geformuleerd product de meest voor de hand liggende keuze, omdat de bestanddelen daarvan als geheel op elkaar zijn afgestemd. Gebruik een reinigingsproduct waarvoor het bedoeld is en spoel afwasbare producten na gebruik af. Het ingrediënt is niet bedoeld als zelfstandige verzorgende behandeling van aandoeningen of als vervanging van een product dat daarvoor bestemd is.

• Kies shampoo of een reinigingsproduct voor het lichaam op basis van het beoogde toepassingsgebied van het product.
• Volg bij tandpasta de productinstructies en gebruik het als mondverzorgingsproduct.
• Bij zelfgemaakte producten zijn grondstofaanbevelingen niet gelijk te stellen aan een veiligheidsbeoordeling van de uiteindelijke formule.
• Gebruik de stof niet op eigen initiatief in producten die waarschijnlijk worden ingeademd, omdat de beoordeling daarvoor onvoldoende veiligheidsgegevens aantrof.

Een veiligheidsbeoordeling van acylsarcosinen en sarcosinaten beschreef de onderzochte stoffen bij gebruik op de menselijke en dierlijke huid als niet-irriterend en niet-sensibiliserend. De conclusie had betrekking op cosmetische toepassingen en maakte onderscheid tussen producten die worden afgespoeld en producten die op de huid blijven. Voor producten die worden afgespoeld, werd gebruik volgens de gebruiksaanwijzing als veilig beoordeeld. Voor leave-onproducten werd veilig gebruik tot een concentratie van 5 procent onderbouwd, de hoogste waarde uit de aangehaalde klinische irritatie- en sensibilisatietests. Een beoordeling van een grondstof staat daarbij niet gelijk aan een garantie voor de verdraagbaarheid van elke individuele formule.

In de beoordeling wordt als aandachtspunt voor de formulering genoemd dat deze stofgroep de huiddoorlaatbaarheid van andere ingrediënten kan verhogen. Daarom werd voorzichtigheid geadviseerd bij combinaties met stoffen waarvan de veiligheid berust op een geringe opname via de huid of waarbij die opname relevant is. Ook werd vermeld dat sarcosine kan worden genitroseerd, waarbij N-nitrososarcosine kan ontstaan. De beoordeling adviseert daarom de stoffen niet te gebruiken in cosmetische producten waarin N-nitrosoverbindingen kunnen ontstaan. Deze opmerkingen hebben betrekking op de productformulering en zijn niet bedoeld als uitspraak dat elk product met Sodium Lauroyl Sarcosinate een specifiek risico vormt.

Volgens de veiligheidsbeoordeling waren de beschikbare gegevens ontoereikend om de veiligheid te onderbouwen voor cosmetische toepassingen waarbij inademing waarschijnlijk is. Het onderzoek rapporteerde daarnaast een lage orale toxiciteit bij ratten en geen mutageniteit in de beschreven tests met bacteriën en Chinese hamster-cellen. In deze beoordeling waren geen gegevens over carcinogeniteit beschikbaar. De aangeleverde CosIng-feiten vermelden geen bekende beperking voor het ingrediënt en een vakwebsite vermeldt het als toegestaan voor cosmetisch gebruik. Daaruit kan geen specifieke maximumconcentratie op grond van de EU-cosmeticawetgeving worden afgeleid; de genoemde waarde van 5 procent is afkomstig uit de veiligheidsbeoordeling voor leave-ontoepassingen.

Sodium Lauroyl Sarcosinate is het natriumzout van een N-acylverbinding van sarcosine, ook bekend als N-methylglycine. Het naamdeel ‘Sodium’ verwijst naar het natriumzout, terwijl ‘Lauroyl’ de vetzuurcomponent aanduidt, die onder meer verband houdt met laurinezuur. ‘Sarcosinate’ verwijst naar de verbinding met sarcosine, een aminozuur. De chemische beschrijving luidt Sodium N-lauroylsarcosinate; de brutoformule is C15H28NNaO3. De stof wordt als synthetisch of plantaardig ingedeeld, waarbij de gebruikte uitgangsstoffen afhankelijk van het productieproces kunnen verschillen.

Voor de productie wordt sarcosine verbonden met een lauroylcomponent; bij deze reactie wordt het lauroylgedeelte aan sarcosine gebonden. Laurinezuur is een mogelijke basis voor dit vetzuurgedeelte. Oppervlakteactieve stoffen die in cosmetica worden gebruikt, worden vaak synthetisch gemaakt op basis van plantaardige grondstoffen. Ook kokosgrondstoffen worden genoemd als mogelijke bron voor Sodium Lauroyl Sarcosinate. De benaming beschrijft dus de zoutvorm en de bouwstenen van de stof, maar legt niet één enkele grondstofbron of één enkel productieproces vast.

Een gedocumenteerde toepassing in een mondverzorgingsproduct gaat terug tot het midden van de 20e eeuw: onder de naam Gardol werd het ingrediënt in de Verenigde Staten van de jaren 1950 tot halverwege de jaren 1960 in een tandpasta gebruikt. In Frankrijk liep deze toepassing door tot halverwege de jaren 1970. Ook in een huidige tandpasta wordt Sodium Lauroyl Sarcosinate als oppervlakteactieve stof gebruikt. Daarnaast wordt de stof toegepast in shampoo, scheerschuim en schuimende reinigingsproducten. Het historische gebruik in producten beschrijft de toepassing als bestanddeel van een formulering en bewijst geen cosmetische werking die verder gaat dan reiniging en schuimvorming.

Sodium Lauroyl Sarcosinate behoort tot de anionische oppervlakteactieve stoffen en is een N-acylverbinding van sarcosine in de vorm van een natriumzout. Het molecuul heeft een waterafstotend lauroylgedeelte en een waterminnend carboxylaatgedeelte, waardoor het amfifiele eigenschappen heeft. In een waterige oplossing is het carboxylaat bij een pH-waarde boven ongeveer 5,5 negatief geladen; het stikstofatoom maakt deel uit van een amidebinding en is niet pH-actief. De cosmetische functies omvatten onder meer reiniging, schuimvorming, emulgering, een antistatische werking en huid- en haarverzorging. Betrouwbare informatie over het uiterlijk, de oplosbaarheid of de stabiliteit van deze afzonderlijke grondstof kan niet worden onderbouwd met de hier toegestane bronnen.

• Stofklasse: anionische, amfifiele oppervlakteactieve stof en natriumzout van een sarcosinederivaat.
• Reiniging: wordt gebruikt als reinigende oppervlakteactieve stof voor huid, haar en tanden.
• Schuim: kan in vloeibare producten bijdragen aan schuimvorming.
• Formulering: de oppervlakteactieve eigenschappen maken ook gebruik als emulgator mogelijk.
• Haarverzorging: kan volgens de functiebeschrijving het haar beter doorkambaar en soepeler maken.
• pH-gedrag: het carboxylaatgedeelte draagt boven ongeveer pH 5,5 een negatieve lading.

Het molecuul is een anionische oppervlakteactieve stof met een hydrofoob lauroylgedeelte en een hydrofiel carboxylaatgedeelte. Door deze combinatie van een waterafstotend en een waterminnend deel is het amfifiel. Het hydrofobe deel kan zich verbinden met olieachtige bestanddelen, terwijl het hydrofiele deel contact met de waterfase mogelijk maakt. Op basis hiervan kunnen oppervlakteactieve stoffen de grensvlakspanning beïnvloeden en de verspreiding van olieachtige resten in een reinigingsformule ondersteunen. De cosmetische functie bestaat daarmee vooral uit het mogelijk maken van reiniging en schuimvorming in een formulering.

De stikstof is opgenomen in een amidebinding en wordt in waterige oplossingen, onafhankelijk van de pH, niet beschreven als een pH-actief deel. De carboxylaatgroep heeft een pKa-waarde van ongeveer 3,6 en is negatief geladen bij pH-waarden boven ongeveer 5,5. De ladingstoestand is relevant voor het gedrag van de oppervlakteactieve stof in waterige formuleringen. In combinatie met andere kationische of in water onoplosbare amfifiele stoffen kan Sodium Lauroyl Sarcosinate pH-gevoelige vesikels vormen. Een mengsel met sorbitanmonolaurate in een gebufferde water-ethanoloplossing vormde aggregaten, hoewel de twee oppervlakteactieve stoffen afzonderlijk daar geen micellen vormden.

In de veiligheidsbeoordeling uit 2001 werden gegevens over verschillende acylsarcosinen en hun zouten samengevat, waaronder Sodium Lauroyl Sarcosinate. De stofgroep werd beschreven als gemodificeerde vetzuren met een hogere oplosbaarheid en een sterker zuur carboxylgedeelte dan de onderliggende vetzuren. Haarverzorgingsproducten en reinigende oppervlakteactieve stoffen werden genoemd als veelvoorkomende toepassingsgebieden in cosmetische formules. Het onderzoek omvatte onder meer gegevens over irritatie, sensibilisatie, celtests en orale toxiciteit. Deze bevindingen hebben betrekking op de veiligheidsbeoordeling van de stofgroep en bewijzen geen specifieke cosmetische werking, zoals een verbetering van de huidconditie.

De beschikbare informatie beschrijft het werkingsmechanisme van de oppervlakteactieve stof en een veiligheidsbeoordeling, maar geen gecontroleerde test van een concreet cosmetisch voordeel voor huid of haar. De informatie over schuimvorming, reiniging en haarverzorging heeft betrekking op cosmetische functies van het ingrediënt in formuleringen. Hieruit kan niet worden afgeleid dat elke formule dezelfde prestaties of verdraagbaarheid biedt. Ook zijn de in de samenvatting genoemde tests niet gelijk te stellen aan een klinisch onderzoek naar de werkzaamheid op een cosmetisch eindpunt. Om het eindproduct te beoordelen, moeten daarom de volledige samenstelling, de productvorm en het gebruik ervan in aanmerking worden genomen.