Natriumlaurylsulfaat

In shampoo, douchegel of badschuim helpt natriumlaurylsulfaat het product en water zich te verspreiden en vuil en overtollig vet weg te wassen. Het schuim dat tijdens het wassen ontstaat, is voor veel mensen een merkbaar kenmerk van het gebruik, maar zegt op zichzelf niets over de reinigingskracht. In tandpasta helpt de oppervlakteactieve stof de pasta tijdens het poetsen te verspreiden. De rol ervan is dus vooral functioneel en niet die van een verzorgend actief bestanddeel dat huid of haar doelgericht verandert.

Hoe een product aanvoelt, hangt niet alleen af van dit ingrediënt. De formule kan meerdere oppervlakteactieve stoffen combineren, en die mix beïnvloedt de reiniging, schuimvorming en het huidgevoel. Bij een sterk reinigende oppervlakteactieve stof kan het gebruik toch relevant zijn voor de gevoelige huid of slijmvliezen, omdat natriumlaurylsulfaat als huidirriterend wordt beschreven. De beoordeling van de verdraagbaarheid op de website classificeert natriumlaurylsulfaat met score 5 als een gemiddeld risico. [Feiten]

Als je gevoelig reageert op reinigingsproducten, kan het concrete producttype belangrijk zijn voor je beoordeling. Shampoo en douchegel worden na het wassen afgespoeld, terwijl een badproduct tijdens het baden langer met de huid in contact kan blijven. De beschikbare beschrijvingen vermelden ook mogelijke irritatie in de mond bij tandpasta met SLS. Dit is een mogelijk individueel aspect van de verdraagbaarheid en geen bewijs dat elk product met deze oppervlakteactieve stof klachten veroorzaakt.

Op de verpakking herken je de stof aan de INCI-benaming Sodium Lauryl Sulfate. Natriumdodecylsulfaat en SLS zijn andere namen die in informatieve bronnen voor dezelfde verbinding worden gebruikt. De ingrediëntenlijst vermeldt het ingrediënt, maar vertelt op zichzelf niet hoe de volledige formule op je huid werkt. Voor je persoonlijke productkeuze zijn daarom de volledige INCI-lijst en je eigen ervaring met de betreffende formule informatiever dan de naam van één afzonderlijke oppervlakteactieve stof.

Natriumlaurylsulfaat komt voor in cosmetische reinigingsproducten zoals shampoo, douchegel, badschuim en tandpasta. Het wordt daar gebruikt vanwege de reinigende en schuimvormende eigenschappen; daarnaast kan het als oppervlakteactieve stof of emulgator deel uitmaken van een formule. Ook in zalven en lotions wordt het beschreven als emulgator, terwijl reinigings- en wasmiddelen behoren tot de genoemde toepassingen buiten de cosmetica. De precieze functie hangt af van het producttype en de overige samenstelling.

Een fabrikantenportaal vermeldt voor cosmetische producten concentraties tussen 0,01 % en 50 %, waarbij de daadwerkelijke hoeveelheid per product en fabrikant verschilt. Dit brede bereik is geen bindende aanbeveling voor afzonderlijke producttypen. In formules kunnen oppervlakteactieve stoffen worden gecombineerd met andere oppervlakteactieve stoffen om reiniging, schuim en huidverdraagbaarheid samen in balans te brengen. Cocamidopropyl Betaine wordt ook genoemd als mogelijke combinatie; de werking van het mengsel hangt af van de samenstelling en de gebruikte hoeveelheden.

Volg bij het gebruik van een afspoelbaar product de aanwijzingen op de verpakking en vermijd onnodig lange contacttijd als je je huid gevoelig vindt. Voor tandpasta geldt het bedoelde gebruik bij het tandenpoetsen; de bronnen beschrijven de oppervlakteactieve stof als bestanddeel van tandpasta, niet als een op zichzelf staand verzorgingsproduct. Als je een bepaalde formule wilt vermijden, controleer dan de INCI-lijst op „Sodium Lauryl Sulfate”. De ingrediëntbenaming geeft op zichzelf geen informatie over de concentratie en doet geen algemene uitspraak over de verdraagbaarheid van het eindproduct.

• Controleer eerst of het om shampoo, douchegel, een badproduct, tandpasta of een ander producttype gaat.
• Lees de volledige ingrediëntenlijst en zoek naar „Sodium Lauryl Sulfate”.
• Houd er bij je beoordeling rekening mee dat oppervlakteactieve stoffen in een formule ook met elkaar kunnen worden gecombineerd.
• Kies bij persoonlijke gevoeligheid een andere formule, in plaats van alleen op basis van het schuim te beoordelen of een product geschikt is.

Natriumlaurylsulfaat wordt in een beschrijving van cosmetische ingrediënten aangemerkt als huidirriterend; ook wordt mogelijke gevoeligheid voor de stof beschreven. Hoe sterk een eindproduct de huid belast, hangt ook af van de concentratie en de overige formule. Oppervlakteactieve stoffen kunnen anders werken in combinatie dan afzonderlijk, en hun onderlinge afstemming beïnvloedt onder meer het huidgevoel. Daarom kan de INCI-naam op zichzelf geen betrouwbare voorspelling geven van de verdraagbaarheid van een specifiek product.

Voor natriumlaurylsulfaat is in de aangeleverde CosIng-stamgegevens geen beperking bekend. In de beschikbare stofgegevens wordt geen maximumconcentratie of specifieke regel uit een bijlage bij Verordening (EG) 1223/2009 vermeld.[Feiten] Deze uitspraak beschrijft de opgegeven wettelijke status en is geen individuele beoordeling van de verdraagbaarheid. [Feiten] Op het product herken je het ingrediënt aan de benaming „Sodium Lauryl Sulfate” in de INCI-lijst.

De stof verdient mogelijk extra aandacht bij mensen met een gevoelige huid of slijmvliezen, omdat irritatie als een mogelijke reactie wordt beschreven. Voor tandpasta worden daarnaast reacties in de mond gemeld, waaronder aften, zonder dat dit betekent dat dit voor alle gebruikers geldt. De verdraagbaarheid heeft betrekking op het specifieke product en het gebruik ervan, en niet alleen op de indeling van de grondstof als oppervlakteactieve stof. Bij aanhoudende of ernstige klachten moet een medisch professional de oorzaak beoordelen.

Natriumlaurylsulfaat is ook bekend onder de namen natriumdodecylsulfaat, SLS en SDS. Het behoort tot de anionische oppervlakteactieve stoffen, waarvan de reinigende eigenschappen voortkomen uit de moleculaire structuur. De grondstof kan worden geproduceerd door dodecanol te veresteren met zwavelzuur, chloorsulfonzuur of zwaveltrioxide. Na deze reactiestap wordt het product geneutraliseerd, zodat het natriumzout ontstaat.

Een andere beschreven productiemethode begint met 1-dodeceen, waaraan zwavelzuur wordt toegevoegd. Dodecanol kan afkomstig zijn van technische vetalcoholen die worden verkregen door overeenkomstige vetten of vetzuren te reduceren. Afhankelijk van het productieproces kunnen ook plantaardige grondstoffen worden gebruikt als basis voor cosmetische oppervlakteactieve stoffen. De benaming natriumlaurylsulfaat verwijst naar het natriumzout, terwijl natriumdodecylsulfaat een andere gangbare naam is voor dezelfde verbinding.

Technische grondstoffen zijn niet altijd beperkt tot één specifieke koolstofketenlengte. Handelsproducten kunnen naast dodecylketens ook tetradecyl- en hexadecylketens bevatten, omdat de gebruikte vetalcoholen mengsels kunnen zijn. In technische gegevensbladen worden dergelijke mengsels soms aangeduid als C12-C16. De afkorting SLS wordt vaak gebruikt voor natriumlaurylsulfaat, terwijl SDS ook als afkorting voorkomt.

Natriumlaurylsulfaat is een anionische oppervlakteactieve stof uit de groep van de vetalcoholsulfaten. De chemische benaming is Sodium dodecyl sulphate; de brutoformule is C12H25NaO4S en het molecuulgewicht bedraagt 288.38. [Feiten] De stof wordt beschreven als een geurloze, witte, kristallijne vaste stof die goed oplosbaar is in water. In water kan de stof de oppervlaktespanning verlagen, waardoor reiniging en schuimvorming in cosmetische formules mogelijk worden.

• Lading: De sulfaatgroep bepaalt het anionische karakter van de oppervlakteactieve stof.
• Reiniging: De stof helpt vet en vuil los te maken en weg te wassen.
• Schuim: De stof kan lucht in de vloeistof vasthouden en zo schuim vormen.
• Emulgering: In zalven en lotions kan de stof worden gebruikt om bestanddelen te mengen.
• Denaturering: Natriumlaurylsulfaat kan niet-covalente bindingen in eiwitten verbreken en hun ruimtelijke structuur veranderen.
• Formules: Oppervlakteactieve stoffen worden vaak gecombineerd om reiniging, schuimvorming en huidgevoel samen af te stemmen.

Het molecuul combineert een koolstofhoudend, vetminnend deel met een geladen sulfaatgroep, die het waterminnende deel vormt. Deze amfifiele structuur verklaart waarom natriumlaurylsulfaat als oppervlakteactieve stof kan worden gebruikt: het bevordert bij het reinigen het mengen en verwijderen van vet en water. Door de negatieve lading behoort de stof tot de anionische oppervlakteactieve stoffen. In een vloeistof kan de verandering van de oppervlaktespanning bovendien de schuimvorming bevorderen.

Een andere beschreven eigenschap betreft eiwitten en is vooral bekend uit biochemische toepassingen. Natriumlaurylsulfaat kan niet-covalente bindingen in eiwitten verstoren en hun natuurlijke ruimtelijke structuur afbreken. Bij gelelektroforese wordt het gebruikt om eiwitten te denatureren en ze een vergelijkbare negatieve lading te geven, zodat scheiding op basis van hun grootte eenvoudiger wordt. Deze laboratoriumfunctie moet worden onderscheiden van cosmetische reiniging en vormt geen onderbouwing voor een verzorgende claim voor huid of haar.

Een onderzoek bij mensen vergeleek de epidermale genexpressie na eenmalige of herhaalde blootstelling aan natriumlaurylsulfaat en nonaanzuur. Hiervoor werden bij vrijwilligers op verschillende tijdstippen na blootstelling en na herhaald gebruik huidbiopten afgenomen. Vervolgens werden genexpressieprofielen met microarrays onderzocht. In de vroege fase werd de reactie op natriumlaurylsulfaat gekenmerkt door een tijdelijke neerwaartse regulatie van metabole routes voor de energievoorziening van cellen, terwijl nonaanzuur andere signaalroutes beïnvloedde. Het onderzoek bevestigde ook veranderingen in geselecteerde transcripten met immunohistochemische methoden.

Na cumulatieve blootstelling identificeerde het onderzoek 883 differentieel tot expressie gebrachte genen en stelde het 23 gemeenschappelijke biomarkers voor irritatieve contactreacties voor. De resultaten beschrijven moleculaire reacties van de epidermis onder de onderzochte blootstellingsomstandigheden, niet de werking van elke cosmetische formule met natriumlaurylsulfaat. Ze leveren daarom geen direct bewijs dat een bepaalde shampoo, douchegel of tandpasta een cosmetisch voordeel of een bepaalde mate van verdraagbaarheid heeft. Voor een praktische beoordeling blijven de productformule, het gebruik en de individuele reactie afzonderlijke aspecten.