Niacine bestaat uit een pyridinering met een carboxygroep en behoort tot de heterocyclische aromatische verbindingen. Als pyridine-3-carbonzuur heeft het de molecuulformule C6H5NO2. In de stofwisseling is nicotinezuur een bestanddeel van de co-enzymen NAD en NADP, en van hun gereduceerde vormen. Deze co-enzymesystemen dragen waterstof over en zijn betrokken bij enzymatische reacties en bij de stofwisseling van eiwitten, vetten en koolhydraten.
De rol van niacine in de stofwisseling verklaart de biologische betekenis ervan, maar staat niet gelijk aan een aangetoond cosmetisch effect op de huid. Voor cosmetische producten vermeldt de INCI-beschrijving twee functies: antistatisch en gladmakend. De antistatische functie betreft de vermindering van statische elektriciteit, bijvoorbeeld in het haar. De gladmakende functie heeft betrekking op het verminderen van een ruwe huid en het egaliseren van onregelmatigheden.
Niacine en niacinamide zijn verwante, maar chemisch verschillende vormen van het vitamine-B3-complex. In het veiligheidsrapport zijn toxicologische gegevens over beide stoffen samengevat en is hun cosmetische veiligheid beoordeeld. In deze samenvatting worden vooral veiligheidsgegevens beschreven en geen klinische metingen van de werkzaamheid voor een specifiek cosmetisch resultaat. Hieruit volgt geen onderbouwde bewering dat niacine in een cosmetische formule bepaalde huidveranderingen veroorzaakt die verder gaan dan de vermelde functies.
De in de literatuur beschreven weerstand van nicotinezuur tegen hitte, licht en zuurstof uit de lucht wordt relatief ten opzichte van andere vitamines uit de B-groep aangegeven. Als kristallijne stof komt niacine bij kamertemperatuur voor in een van de beschreven kristalvormen. De chemische eigenschappen verklaren daarmee aspecten van de grondstof, maar vervangen geen stabiliteitstest van een afgewerkte formule. Bij cosmetische claims moet onderscheid worden gemaakt tussen de kennis over niacine in de stofwisseling en de uitdrukkelijk vermelde functie in het product.